İstanbul Ticaret Üniversitesi Ekonomi Gündemine Damga Vurdu

Haber Tarihi: 13.03.2018
İstanbul Ticaret Üniversitesi İtibar ve Derecelendirme Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından düzenlenen "Yükselen Piyasa Ekonomilerinde Rating Uygulamaları: Çin Örneği Semineri’’ ekonomi gündemine damgasını vurdu. BDDK Başkanı Mehmet Ali Akben, yerli bir kredi derecelendirme kuruluşunun yıl içinde kurulacağını seminerde açıkladı.

İstanbul Ticaret Üniversitesi, önemli bir seminere ev sahipliği yaptı. Üniversitenin İtibar ve Derecelendirme Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından düzenlenen "Yükselen Piyasa Ekonomilerinde Rating Uygulamaları: Çin Örneği Semineri’’ önemli konuşmacılarının yaptığı açıklamalarla, ekonomi gündemine damga vurdu.

Konuşmacılardan biri olan Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Başkanı Mehmet Ali Akben, milli kredi derecelendirme kuruluşu kurulacağını seminerde açıkladı. Akben, ‘’Tarih şu an belli değil ama bu sene içerisinde bunu bir noktaya getirmek istiyoruz. Bu sene içinde bunun kurulmasını hedefliyoruz" dedi.

ÖNEMLİ İSİMLER KATILDI

İstanbul Ticaret Üniversitesi’ndeki seminere Türkiye ekonomisine yön veren kuruluşların en üst düzey isimleri katıldı. Seminerin açılışında İstanbul Ticaret Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nazım Ekren, Mütevelli Heyet Başkanvekili, İTO Yönetim Kurulu Üyesi Hasan Erkesim, Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB) Yönetim Kurulu Başkanı İlhami Koç, Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın, Borsa İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı Himmet Karadağ, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu Başkanı Mehmet Ali Akben birer konuşma yaptı. Semineri ayrıca İstanbul Ticaret Üniversitesi Mütevelli Heyet üyeleri ve İTO üyeleri ile çeşitli kurumlardan temsilciler, akademisyenler ve öğrenciler de takip etti.

Açılış konuşmalarından sonra yapılan “Kredi Derecelendirmede Uluslararası ve Bölgesel Uygulamalar: Çin Tecrübesi ve Ulusal Yaklaşımın Önemi” konulu panele ise Türkiye Sınai Kalkınma Bankası Genel Müdür Yardımcısı Hakan Aygen, United Credit Ratings Co. Ltd. Genel Müdür Vekili Xiang Ding, Başkan Yardımcısı Dr.Jenny AI Rehzi ve Ülke Riski Bölümü’nden Mark Yaning Zhai katıldı.

‘’RATİNG KURULUŞLARI

 REFORME EDİLMELİ’’

İstanbul Ticaret Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nazım Ekren, seminerde yaptığı konuşmada uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının, reforme edilmesi gerektiğini söyledi. Derecelendirme kuruluşlarının finans piyasalarına enformasyon sağlamada önemli rol oynadığına dikkat çeken Prof. Dr. Nazım Ekren, ‘’Bu işlev projelerin fon maliyetini etkilemekte, reel yatırım kararlarını şekillendirmektedir. Dolayısıyla, esas itibariyle finansal iş ve işlemlerle ilgili olan derecelendirme ve derecelendirme değişimleri reel etkilere yol açmaktadır. Finansal sistemin kırılganlığı konusunda yaptıkları değerlendirmelerde ortaya çıkan dramatik hatalar, derecelendirme kuruluşlarını eleştirilerin odağına oturtmuştur’’ diye konuştu.


Kriz dönemlerinde, finans piyasalarından genellikle aşırı reaksiyon geldiğinin da altını çizen Prof. Dr. Ekren, ‘’Bu da zincirleme ve tetikleme sürecini başlatarak, sorunların derinleşmesine neden olmaktadır. Böyle durumlarda, en önemli rollerden biri de piyasaların davranışlarını etkileyen raporlar ve tahminler yapan derecelendirme kuruluşları oynamaktadır. ABD eşik altı konut kredileri, Enron, AIG, Asya finansal krizi, Lehman Brothers, Yunanistan ekonomisi, derecelendirme kuruluşlarının göremediği, tahmin edemediği önemli finansal çöküşler, olaylar olarak ön plan çıkmıştır. Döngüsellik ve tetikleyici süreç, küresel uyumsuzluk, yükümlülüğü yerine getirememenin tahmini, kuruluşun gücü, şeffaflık, bağımsızlık ve tarafsızlık kalitesi, derecelendirme işlemlerinde problemli alanlar ve hususlar olarak ele alınmaktadır. Bu nedenle, derecelendirme metotları ve güvenilirliği, çıkar çatışması ve etki altında bırakma, oligopolistik piyasa yapısı ve sonuçları, derecelendirme kuruluşlarının operasyonel yönünün değerlendirilmesinde önem kazanmaktadır. Derecelendirme işlemlerine güveni artırmak için yapılması gerekenler olarak da, derecelendirme kurumlarının reforme edilmesi, rekabet ortamının oluşturulması, düzenleme ve denetleme sisteminin yenilenmesi, derecelendirme kuruluşlarının da derecelendirmeye tabi tutulması öncelikli alanlar arasında yer almaktadır. Çalıştayı düzenleyen merkezimiz de bu ve benzeri konularda akademik faaliyetler yapmaya devam edecektir’’ dedi

‘’MİLLİ RATİNG KURULUŞUNUN

STRATEJİK ÖNEMİ BÜYÜK’’

İstanbul Ticaret Üniversitesi Mütevelli Heyet Başkanvekili, İTO Yönetim Kurulu Üyesi Hasan Erkesim ise milli bir kredi derecelendirme kuruluşuna duyulan ihtiyacı dile getirdi. Uluslararası derecelendirme şirketlerinin son krizlerdeki hatalı uygulamalarının oligopolistik yapının sürdürülebilirliğinin sorgulanmasına yol açtığını vurgulayan Erkesim, ‘’Uluslararası rating şirketlerinin 2008 ekonomik krizi ve 2011 Avrupa borç krizlerindeki başarısız performansları bu alanda yeni bir yapılanma ve açılım ihtiyacını çok açık bir şekilde ortaya çıkardı. Söz konusu krizlerde çok yüksek kredi notlarına sahip kurumların bir gecede batmalarında yaşanan şaşkınlıkta ve ekonomik krizlerin derinleşmesinde uluslararası rating şirketlerinin de önemli payı ve sorumlulukları bulunuyor. Son yaşanan krizler uluslararası rating şirketlerinin geleceğe yönelik uyarı mekanizması işlevlerinin güvenirliliğini yitirdiklerinin en açık kanıtları’’ dedi.


Benzeri olayların global ve ulusal çapta bir daha yaşanmaması için ülkeler ve bölgeler bazında önlem alınmasına yönelik çeşitli çalışmaların devam ettiğinin altını çizen Erkesim, ‘’Avrupa Birliği'nin piyasa denetçi kurumu olan Avrupa Sermaye Piyasaları Otoritesi (ESMA) AB dışından verilen kredi notlarının birlik içinde kullanımına kısıtlamalar getirdi. 2019 Ocak ayında yürürlüğe girecek yeni düzenlemeyle ESMA, yatırımcıların korunması için derecelendirme rejimlerini daha yakından müdahalelerle denetleyebilme imkanına kavuşmuş oluyor’’ diye konuştu. 

Ülkemizde de ulusal ve uluslararası düzeyde iyi işleyen bir derecelendirme mekanizmasının olmasının başta KOBİ’ler olmak üzere şirketlerin büyüme finansmanına ve piyasa istikrarına önemli katkılar sağlayacağını vurgulayan Erkesim, ‘’Ulusal düzeyde başarılı bir derecelendirme sisteminin kurulabilmesi, günümüzde en değerli stratejik kazanım niteliğinde olan veriye sahip olma ve onu kullanabilmenin de temelini oluşturacak. Bu amaçla 2018-2020 Orta Vadeli Programımızda derecelendirme notlarına ilişkin veri altyapısını sağlamak üzere Merkezi Risk Kayıt Kuruluşunun kurulması ve ardından milli bir derecelendirme kuruluşu oluşturmaya yönelik çalışmalara başlanması kararlaştırılmıştır’’ dedi.

 ‘’YAPI BORÇ VERENLER 

SAYESİNDE AYAKTA’’

Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB) Başkanı İlhami Koç ise modern kredi derecelendirmesinin 1980'lerden sonra yaygınlaştığını ve bu kuruluşların son dönemde yoğun eleştiriler aldığını belirtti. Kredi derecelendirme kuruluşları piyasasının oligopol bir piyasa olduğuna işaret eden Koç, "Esasen iki büyük oyuncu var, bunlar piyasanın yüzde 80'ini oluşturuyor. Diğer büyük oyuncu da girdiği zaman bu oran yüzde 95'e çıkıyor. Ciddi bir oligopol piyasa. Bu piyasadaki bu ana 3 oyuncu esasen tek bir ülke kaynaklı. Dolayısıyla çok merkezileşmiş oligopol bir yapıdan söz ediyoruz" dedi.


Koç, kredi derecelendirme alanındaki kemikleşmiş yapıyı kırmak için gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde birçok girişimin yapıldığını dile getirdi. Bazı kredi derecelendirme şirketleri kurulduğunu ama henüz dünyadaki bu oligopol yapının bozulamadığını vurgulayan Koç, "Bunun sebebi ise; borç verenler bütün eleştirilere rağmen hala bu şirketlere güveniyor" değerlendirmesini yaptı.
 
‘’ULUSAL DERECELENDİRME KURULUŞU İLE 

İLGİLİ RAPOR BDDK’YA GÖNDERİLDİ’’

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın da TBB olarak ülkede derecelendirme şirketlerinin sayısını artırmak, daha rekabetçi bir ortamın oluşmasını sağlamak ve Basel kapsamında bankaların sermaye yeterlilik rasyosunun hesaplanmasına imkan veren ulusal inisiyatifleri doğru kullanmak, bankaların şirketler için verdikleri notları daha uyumlu hale getirmek, risk yönetimi uygulamalarını iyileştirmek, kredi şirketlerinin notları kullanılarak sermaye yeterliliği rasyosunun daha hassas ölçülmesine destek olmak ve sermaye piyasasının gelişmesine katkı sağlamak amacıyla ulusal derecelendirme kuruluşu kurulması projesine başladıklarını anlattı. 


Aydın, Türkiye Sınai Kalkınma Bankası’nın (TSKB) bir rapor hazırladığını belirterek, ‘’Çalışmanın ana eksenini ulusal derecelendirme şirketinin piyasalar tarafından kabul edilerek uzun vadede sürdürülebilir bir başarı sağlaması için ortaklık yapısının, ana stratejilerinin ve iş modelinin tasarlanması ile bunlara ilişkin fizibilitenin hazırlanması oluşturdu. Çalışmada ulusal ve uluslararası derecelendirme kuruluşları incelenerek, iyi uygulamalar belirlendi’’ dedi. 

TBB Başkanı Aydın, ulusal derecelendirme şirketinin ortaklık yapısı ve işleyiş modeli için çeşitli seçenekler üzerinde durulduğunu da vurgulayarak, ‘’Tüm paydaşlar açısından fayda/maliyet analizi yapıldı. Çok sayıdaki kurumun görüşleri alındı ve değerlendirildi. Rapor, görüş ve değerlendirmelerini almak amacıyla BDDK’ya gönderildi. BDDK’nın yönlendirmesiyle somut adımlar atmaya başlayacağız’’ diye konuştu.

‘’SERMAYE PİYASALARINA ODAKLANMALI’’

Borsa İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı Himmet Karadağ ise üniversitelerin kredi derecelendirme alanında yapacağı çalışmaların çok kıymetli olduğunu belirtti. Kredi derecelendirme kuruluşlarının güvenilirliğini kaybettiğine dikkati çeken Karadağ, "Mevcut uygulamanın sürdürülebilir ve güvenilir olanını sunmakla beraber alternatiflerin üzerinde de yoğunlaşmamız lazım. Sürdürülebilir ve öngörülebilir bir finansal yapı için bu tabii ki elzem. Yatırımcılar, yatırım yapmadan önce o finansal aracın, şirketin veya ülkenin kendi anladıkları dilden, kendi anladıkları finansal tablolar ile mutlaka risklerinin ölçülmesini, değerlendirilmesini istiyorlar." diye konuştu.


Karadağ, Türkiye'nin finansal sistemini bankaların domine ettiğini, finansal sürdürülebilirlik için sermaye piyasalarına odaklanılması gerektiğini vurguladı.

‘’MİLLİ RATİNG ŞİRKETİ 

BU YIL GELİYOR’’ 

Son konuşmacı olarak kürsüye çıkan Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Başkanı Mehmet Ali Akben ise milli bir kredi derecelendirme kuruluşunun kurulması için çalışmaların sürdüğünü, yıl içinde bir sonuç alınabileceğini açıkladı. 

Seminerden sonra basın mensuplarının sorularını cevaplayan Akben, "Şu anda bunu bankalar kuracak gibi görünüyor. Özel bir şirket de bunu kurabilir ama şu anki yapıda biraz zor görünüyor bu. Türkiye Bankalar Birliği’nin (TBB) öncülüğünde nasıl ki Kredi Kayıt Bürosu’nda (KKB) bankalar ortak, buna benzer bir yapı olabilir. Belli bankaların belli bir pay almasıyla kurulabilir. Düşündüğümüz, kimsenin yüzde 10’dan fazla pay almaması" şeklinde konuştu. 


Mehmet Ali Akben, Türkiye’de bir tane derecelendirme kuruluşuna ihtiyaç bulunduğunu dile getirerek, "Zaten, tabii bu iş kurulduğunda, belki ancak birkaç yıl içinde veriler toplanabilecek. Burada Çin veya Hindistan, belki Fitch bunun içine dahil olabilir. Onlardan bir ortaklık yapısı da girerse zaten onların know how’ı ve onların uluslararası deneyimi de kullanılabilirse bir fayda temin edebilir." dedi. 

Yerli kredi derecelendirme kuruluşunun bankaların borçlanma maliyetine de katkı sağlayacağını kaydeden Akben, şu değerlendirmelerde bulundu: 

"Bizim Türk lirası krediler üzerindeki rate’ler yüzde 100 risk ağırlığına tabi. Bu kuruluşlar şu anda Türkiye’deki risk ağırlığını 20’ye kadar düşürebilirler. Belki sıfıra kadar getirebilirler. Mühim olan Türkiye’deki sistemi ve şirketleri tanıyan bir yapının olması."

ÇİN ÖRNEĞİNİ ANLATTILAR

Açılış konuşmalarından sonra  ‘’Yükselen Piyasa Ekonomilerinde Rating Uygulamaları: Çin Örneği Semineri’’nin katılımcıları arasında bulunan Çin merkezli United Credits Rating Co. Ltd. Başkan Yardımcısı Dr. Jenny Al Renzhi,  milli bir kredi derecelendirme kuruluşu olarak yaptıkları çalışmaları ve bunların Çin ekonomisi üzerindeki etkilerini anlattı. Genel Müdür Vekili Xiang Ding ise Çin’in Yeni İpek Yolu ve Kuşak Projesi’ni anlattı.


Türkiye Sınai Kalkınma Bankası Genel Müdür Yardımcısı Hakan Aygen ise Milli kredi derecelendirme kuruluşuna ilişkin yaptıkları çalışmanın ayrıntılarını dile getirdi.