Sosyal Bilimler Enstitüsü’nün Webinarında Salgının Küresel Düzene Etkileri Ele Alındı
![]()
Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Uğur Yasin Asal’ın moderatörlüğünde gerçekleşen programa Prof. Dr. Mim Kemal Öke ve Emekli Büyükelçi Uluç Özülker’in konuşmacı olarak katıldı. ‘Duayenler Konuşuyor: Küresel Düzende Oyun Devam Ediyor’ başlıklı seminerinde, KOVİD salgınının uluslararası ilişkilere etkileri ele alındı.
“Uluslararası Sistem İnsanı Merkeze Almalı”
Prof. Dr. Mim Kemal Öke, COVID-19 virüsünün bu kadar yıkıcı olmasının temel sebeplerinden birisinin ekolojinin tahrip edilmesi olduğunu belirterek “dünyanın kuruluş ve işleyiş düzeni insan tarafından bozuldu. İnsanlık giderek daha fazla maddeci ve faydacı oldu. İnsanı en çok tehdit eden yine insandır. Küreselleşme seçkinliği, dayanışmayı, birbirini anlamayı öncelerse kullanışlı olabilir. Ancak son yıllarda küreselleşme daha büyük ölçüde yapaylık ve kabalığın göstergesi olmaya başladı. Uluslararası sistemde insanı temel alan bir anlayışa ihtiyacımız var” şeklinde konuştu.
“Salgın Güvenlik Tanımını Genişletti”
Ardından konuşan Emekli Büyükelçi Uluç Özülker ise, doğanın tahrip edilmesi salgın hastalıklarının yaygınlaşmasına sebep olduğunu vurgulayarak, insanoğlunun doğanın aleyhine hareket ettikçe kendi sonunu getirdiğini ve bu bağlamda COVID-19 salgınının yeni güvenlik tehdidi olarak karşımızda durduğunu ifade ederek şu değerlendirmelerde bulundu: “salgın, güvenlik kavramını tekrar düşünmemiz gerektiğini ortaya koydu. Güvenlik kavramındaki bu genişlemenin başlıklarını şu şekilde sıralayabiliriz: Küresel ısınma, dengesiz nüfus artışı ve kalkınma, ezilmişlik ve mağduriyet duygusunun tepkiselliğinin artması, çevresel ve sosyal sorunlar, küreselleşmenin olumsuz yanları, iletişim araçlarının kontrol edilemezliği, nükleer silahların yayılma ihtimali, uluslararası örgütlerin gerilemesi, dini ve etnik çatışmalar, vekâlet savaşları, mikro milliyetçiliğin yaygınlaşması, kişilik mahremiyetinin kalmaması ve teknolojinin olumsuz amaçlarla kullanılmasıdır. Bu başlıklara COVID-19 ile salgın hastalıklar ve sağlık sektörü de eklemlenmiştir.”
“Küresel Tehditlere Karşı Uluslararası İşbirliği Şart”
Webinarın soru cevap kısmında Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Figen Yıldırım, Uluç Özülker’e yeni düzenin nasıl bir siyasi liderlik gerektirdiğini sordu. Özülker, bu dönemde işbirliğinin önemine vurgu yaparak şunları söyledi: “devletlerarası ilişkilerde karşılıklı taviz verme, müzakere etme, siyaset ve diplomasinin ön plana çıkması gerekmektedir. Trump, Johnson gibi Batılı liderler küresel salgında uyguladıkları politikalarla insanlık ve medeniyet açısından sınıfta kalmıştır. Küresel güçler için yaklaşmakta olan ABD seçimleri önemli. Sadece ekonomik bir güç olmayan Çin yükselmeye devam ediyor ve Afrika’ya topyekûn hâkimdir. Enerji ihracatı ve silah satışlarında düşüş yaşayan Rusya’nın askeri operasyonlarını ekonomik olarak idame ettirmesi dönüşüm beklenen noktalardır. AB kendi kendini yemekte ve gerekli reformları yapamazsa büyük güç olma ihtimali iyice zayıflayacaktır. Salgın sonrasında en zorlanacak olanlar ise gelişmekte olan ülkeler olacaktır. Serbest ticaret ve küreselleşme gerilemekte, ulus devletlerin ekonomideki rolü artmaktadır. Ayrıca sınır anlayışları, göç ve salgınlar üzerinden ulus devletin değişiminde etkili olacaktır. Demokratik yönetimler gerileyerek otokrasi ve muhafazakâr yönetimler artacaktır. Dünya bu şartlar altında aynı şekilde süremez.”
Profesör Öke ise, yeni normalin nasıl bir liderlik gerektirdiği sorusuna şu yanıtları verdi: “Asıl sorulması gereken nasıl bir toplum? Nasıl bir insan olmalıdır? Bu ancak, bireylerin birbirlerinin hakkına tecavüz etmeden, hukukun üstünlüğünü gözeterek katkıda bulunduğu, tabandan tavana doğru ilerleyen bir demokrasi ile mümkün olabilir. İnsanın kendi içine dönmesi lazım. Maddi çıkarsamalara dayanan doğrusal toplum anlayışı hatalıdır. İlim kendini bilmektir; kendini bilen haddini bilir, insanlığa haddini bilen insan lazımdır cümlesiyle sözünü tamamladı.
Webinar, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Said Yazıcıoğlu’nun “Yaşadığımız felaket, bölgemizdeki dramatik olayları nasıl etkileyecek?” sorusu ile devam etti. Bu soruyu yanıtlayan Öke şunları belirtti: “İnsan insanın kurdudur sözünden “İnsan insanın dostudur” sözüne inkılap edilirse daha sosyal ve insani modeller ortaya çıkabilir. Bunu gerçekleştirmek mecburiyetindeyiz. Farklılıklarını bilen ancak birliği muhafaza edebilen bir insan tahayyülü ile “entegrasyon” sağlayabiliriz.”
Libya ve Akdeniz konusunda daha önce Libya’da görev yapan Emekli Büyükelçi Özülker, Türkiye’nin BM tarafından tanınan Libya hükümeti ile yaptığı mutabakat zaptı sayesinde Girit ile Güney Kıbrıs’ın bağlantısını kestiğini belirtti. Libya tüm tarihi boyunca Osmanlı dönemi haricinde üçe bölünmüştür diyen Özülker, “Hafter, Kaddafi’nin eski sağ koludur. Ayrıca Mısır, Rusya, BAE, Çad, Sudan gibi ülkelerden destek almaktadır. Türkiye ise Libya UMH’ye muharip destek vermese de istihbarat, İHA ve SİHA desteği ve ordu modernizasyonu konusunda danışmanlık sağlamaktadır. Hafter siyaseten kaybettiğini fark ettiği için sivilleri vurmaya başlamıştır. Bu süreç, Suriye’ye benzer şekilde Libya’nın da bölünmesi ile sonuçlanacaktır. Uzlaşı çıkma ihtimali çok düşüktür” diye konuştu.
